W czasie diety odchudzającej następuje przystosowawcze obniżenie podstawowej przemiany materii, które jest tym większe, im bardziej drastyczna jest dieta (głodówki, diety bardzo niskokaloryczne). Oprócz tego dochodzi również do spadku masy mięśniowej, które prowadzi do obniżenia zapotrzebowania organizmu na energię, bo w dużej mierze mięśnie odpowiedzialne są za zużycie energii w organizmie. Ubytkowi masy mięśniowej zapobiega regularna aktywność fizyczna.

Podczas stosowania diet samodzielnie bez opieki dietetyka często następuje spadek motywacji i co się z tym wiąże mniej rygorystyczne przestrzeganie diety. Często diety traktowane są jako sytuacja przejściowa, ‘ post ‘ a następnie powrót do starych nawyków i zjadania od razu po zaprzestaniu stosowania diety ponownie np. 3000 kcal lub więcej.Przyczynia się to do powrotu nadmiernej masy ciała, ponieważ aby skutecznie zredukować swoją wagę potrzeba więcej niż 1-2 tygodni. Istnieje w organizmie tzw. pamięć metaboliczna, która dotyczy wielu naszych fizjologicznych stanów. W tej pamięci metabolicznej zapisana jest nasza masa ciała. Okres trwania takiej pamięci to około 4 tygodni. Zatem, aby doszło do zmian w pamięci metabolicznej dotyczącej masy ciała - musimy zredukowaną wagę utrzymać przez minimum 4 tygodnie – stąd żadna dieta „cud” nie pomoże w trwałej redukcji nadwagi, jeżeli po jej stosowaniu nadal będą popełniane błędy żywieniowe, które przyczyniają się do przyrostu masy ciała.

Skoki wagi w dół, w górę i z powrotem kończą się nie tylko efektem jo – jo, ale obserwacje epidemiologiczne wykazały ich niekorzystne działanie zdrowotne w postaci zwiększenia częstości występowania chorób układu krążenia i przedwczesnej śmierci. Efekt jo – jo z punktu widzenia zdrowotnego jest na pewno gorszy niż podwyższona, ale stabilna masa ciała.

Dlatego zaleca się redukcję masy ciała pod okiem specjalisty dietetyka, a po uzyskaniu redukcji masy ciała należy być ‘czujnym’ i utrzymywać kontakt z dietetykiem, aby nie powrócić do błędów żywieniowych popełnianych w przeszłości.